‘ Linux Temelleri’ Kategorisi

Günümüzde yaşayan onlarca hatta yüzlerce Linux dağıtımı bulunmaktadır. Her ne kadar bir süre sonra tüm dağıtımlar gözünüze birbirine benzer olarak gözükse de aslında her dağıtımın kendine has özelliklerinin olduğu, topluluğunun ve yaklaşımlarının farklı olduğu bir gerçektir. Tabanda aynı ama aslında kültüre, kullanım amacına, topluluğuna, diline göre farklılıklar gösteren GNU/Linux dağıtımlarının dağıtım adlandırmaları oldukça ilginçtir. Bu yazıda en popüler olan dağıtımların adlarının nerelerden geldiğini inceleyeceğim. devamı için tıklayın…

Linux işletim sisteminin diğer işletim sistemlerine göre bir çok avantajı bulunmaktadır. Bunlardan biri de kullanıcının özgürce masaüstünü seçebilmesidir. “Masaüstü seçmek” kelimesi Linux kullanmayanlar için için yabancı bir cümle olacaktır çünkü diğer işletim sistemlerinde tek bir masaüstü bulunmaktadır ve bunu maalesef değiştirme şansınız bulunmamaktadır. Linux işletim sisteminin her parçası renkli ve kullanıcı dostu olduğundan kişi onlarca farklı Linux dağıtımını seçebileceği gibi bu Linux dağıtımının sağladığı masaüstünü seçebilmekte de son derece esnek ve özgürdür. devamını okumak için tıklayın

Evet belki bir Sony PS3 veya XBOX grafik ve oyun kalitesinde olan oyunlar değil ancak Linux dünyasının da kendi geliştirmiş olduğu ticari veya ticari olmayan oyunları bulunmaktadır. Günümüzde oyun firmaları tarafından piyasaya sürülen oyunların çoğu MS tabanı için üretilmektedir. Tabi bu oyunları oynayabilmek için yüksek hızda işlemcisi RAM’i ve grafik kartı olan bir bilgisayar sahibi olmak gerekmektedir.

Ancak yalnız değilsiniz :) Birileri bir yerlerde sizin için oyunlar üretmekte ve yazmaktadır. Sayısı hiç de azımsanmayacak olan bu oyunlara ücretli ve ücretsiz ulaşmanız ve oynamanız mümkündür. İşte bu tür oyunların tanıtımını yapan Penguspy adlı site Linux kullanıcılarına oyunların video’lu tanıtımlarını yapmaktadır. Siteye göz atarsanız hiç de fena olmayan ve emektar bilgisayarınızla bile çalışabilecek (AKK açık kaynak kodlu) (GPL Genel Kamu Lisansı) oyunlar bulabilir, Linux’unuza kurup oynayabilirsiniz.

Penguspy sayfası için ;

http://www.penguspy.com

Linux işletim sistemi diğer işletim sistemlerinde olmayan bir özelliğe sahiptir. Bir çok dağıtım hem çalışan hemde kurulan versiyonlarını yayınlamaktadırlar. Çalışan Linux dağıtımı demek işletim sistemini sabit diskinize kurmadan çalıştırıp kullanabilmeniz anlamına gelmektedir.

Kullanıcı Linux’u denemek veya Linux ile tanışmak için önce çalışan bir dağıtım ile neye benzediğine bakabilir, kullanabilir ve sonra karar verirse sabit diskinde bir bölüm ayırarak kurulumunu yapabilir. Kurulan Linux dağıtımı demek ise bir kurulum sihirbazı ile doğrudan sabit diskinize kurulum yapabileceğiniz dağıtım anlamına gelmektedir. yazının devamını okumak için tıklayın…


/bin: Tüm kullanıcıların kullanabildiği temel komutları (cp, mv, ls gibi..)
içerir.

/boot: Açılış işlemi sırasında kullanılan; çekirdek
görüntüsü, sistem haritası, önyükleyici yapılandırması gibi dosyaları içerir.

/dev: Bilgisayarınızdaki, donanımlarla (sabit diskler, fare gibi..) iletişim
kurulabilmesi için gereken özel aygıt dosyalarını içerir.

/etc: Adı İngilizce’deki etc. kısaltmasından gelir. Dizin, bulunduğu
bilgisayara özel, birçok yapılandırma bilgisini içerir.

yazının devamını okumak için tıklayın…

Tux, Larry Ewing tarafından çizilmiş ve Linux çekirdeğinin maskotu olan penguen karakterdir. Tux logosu Linux logo yarışmasında ortaya çıkmıştır.
Aslında 3 adet Linux logo yarışması düzenlenmiş ancak Tux karakteri bunlardan hiçbirini kazanamamıştır. İşte bundan dolayı Tux Linux’un logosu değil maskotu olmuştur. Tux Larry Ewing tarafından GIMP (0.54) grafik düzenleme uygulamasında tasarlanmıştır. devamı için tıklayın…

GNU Genel Kamu Lisansı
(Vikipedi, özgür ansiklopedi’den alıntıdır)

GNU Genel Kamu Lisansı (GNU GPL ya da GPL) birçok yerde kullanılan ücretsiz yazılım lisansıdır ve özgün hali Richard Stallman tarafından GNU projesi için yazılmıştır. Üçüncü ve son sürüm ise Richard Stallman’ın yöneticisi olduğuÖzgür Yazılım Vakfı[1] (FSF), Eben Moglen ve Yazılım Özgürlüğü Hukuk Merkezi[2] tarafından kaleme alındı ve özgür yazılım camiasının çeşitli itiraz ve katkılarıyla son halini aldı.

Bu lisansın güncel sürümü (GPLv3), Özgür Yazılım Vakfı[1] (FSF) tarafından 29 Haziran 2007’de yayınlandı. GNU Kısıtlı Genel Kamu Lisansı yani LGPL ise GPL’in bazı yazılım kütüphaneleri için yazılmış sürümüdür.

Copyleft esaslı lisansların en güçlü ve en yaygın örneği olan GNU GPL, günümüzde milyonlarca yazılım bileşeni tarafından kullanılmaktadır.

Linux dağıtımlarının bir çoğu GPL (General Public Licence – Genel Kamu Lisansı) olarak lisanslanmıştır.

3. sürüm GNU-GPL 14 sayfalık lisansın orjinalini pdf dosyasında indirmek için tıklayın…

Linux yazıldığı gibi okunmalıdır. Özellikle linux kullanıcısı olmayan kullanıcılar Linux’dan bahsederken “laynıks” “linüks” veya “laynıs” gibi yanlış söylemlerde bulunabilmektedirler. Ayrıca bir çok internet sitesinde de cümle kurulumlarında hatalı kullanımlar bulunmaktadır. Örneğin “bilgisayarınıza linux’ünüzü kurduktan sonra” diye devam eden cümlede kullanıcının “linux” yazdığını ancak sesli telafuzunda “linüx” dediği anlaşılmaktadır.

Linux çekirdeiğinin babası Linus Torvalds ile yapılan bir söyleşide doğru okunuşun “Linux” olduğunu belirtiyor ;

“Linux is Linux”

Not : Pardus’u “Pardüs” diye okumak da sık yapılan bir yanlıştır.


Bilgisayarınızın enerji düğmesine bastıktan sonra Linux giriş ekranı veya masaüstü gelene kadar neler oluyor hiç merak ettiniz mi? Siz güç düğmesine bastıktan sonra neler oluyor neler… :)

Aslında siz farketmesenizde sisteminiz 6 adımda açılışını gerçekleştiriyor. Her adımda bir takım kontroller ve görevler tamamlandıktan sonra işini bir sonraki adıma devrederek masaüstünüze ulaşana kadar bir çok işlem gerçekleştiriyor. Enerji düğmesine basıldıktan sonra masaüstüne ulaşıncaya kadar sistem sırasıyla neler yapıyor inceleyelim; devamını okumak için tıklayın…

Birçok bilgisayar kullanıcısı bilgisayar kullanmaya Windows ile başlamış ve işletim sistemi olarak sadece Windows’u duymuş ve kullanmıştır. Kullanıcılar genellikle diğer işletim sistemleri hakkında bilgi sahibi olmamaktadırlar veya kulaktan dolma bilgiler ile yanlış bilgilere sahip olmaktadırlar. Gündelik yaşantımızın her alanında seçeneklerimiz varken bilgisayar kullanımında işletim sistemi seçenekleri hakkında bilgi sahibi olamayışımızı talihsizlik olarak değerlendirmek gerekiyor. Aslında tüm bunların çıkış noktası yürütülen bazı politikalardan ileri gelmektedir. Piyasadan satın alacağınız herhangi bir bilgisayarın üzerinde lisanlı olarak satılması ve isteseniz de istemeseniz de işletim sistemi parasını ödüyor olunmasını bir çok kullanıcı kanıksamış ve başka seçenek(ler) olduğundan bir haber durumdadır. Bilgisayar dünyasının Microsoft ürünlerinden ibaret olmadığını ve aslında bilgisayar dünyasının sadece ev ve ofis kullanıcılarından oluşmadığını kabul etmek gerekiyor. İşletim sistemleri bugün küçücük cep telefonlarından, büyük işletmelerin sunucularına, internet altyapısındaki web sunucularından, banka, hastane ve askeriye gibi kritik operasyonların döndüğü alanlarda bulunmaktadır. Tüm bu kritik noktalarda görev yapan  sistemlerde sadece Microsoft ürünlerinin kullanıldığını düşünmek yanlış olacaktır. Dünya üzerinde bir çok işletim sistemi yaşamakta (iyi veya kötü) ve bunlar hakkında kulaktan dolma bilgilere sahip bilgisayar kullanıcıları bulunmaktadır. Örneğin Mac ve üzerinde çalışan OS X işletim sistemi genel kanı olarak “grafikerlere yönelik, reklamcılık ve grafikle uğraşanların kullandığı” sistemler olarak bilinmektedir, aynı şekilde Linux için de “sistem guruları, sistem yöneticileri için, siyah veya yeşil ekranlı zor bilgisayarlar” olarak bir şekilde aklımıza kazınmış durumdadır. İşte bu yazının amacı aslında Linux hakkında yanlış bilinenleri açığa kavuşturmaktır.

Linux program mıdır? yoksa Linux bir işletim sistemi midir?

Türk internet kullanıcılarının forumlarda zaman zaman şu şekilde yazışmalarına rastlamak mümkündür “Linux programını kurmak istiyorum” veya “Pardus programını nereden bulabilirim?”. Öncelikle Linux’u bir program olarak nitelemek yanlış olacaktır. Nasıl Windows veya OS X bir işletim sistemi ise Linux da bir işletim sistemidir hatta Linux bir işletim sistemi çekirdeğidir. Kafamız karışmasın Linux tam olarak bir işletim sistemi çekirdeğidir tıpkı Windows’unda kendi çekirdeği (kernel) olduğu gibi. Aslında Windows da bir işletim sistemi çekirdeğidir (Windows 9x kernel,Windows 95, 98 ve ME’de kullanılmıştır ,  Windows NT kernel ise  tüm Windows NT sistemlerinde yani Windows 2000, XP, Vista ve 7’de kullanılmaktadır). Ancak bilgisayar kullanıcıları olarak onları işletim sistemi çekirdeği değilde sadece işletim sistemi olarak nitelemekteyiz. Peki nedir bu çekirdek (kernel) denen şey? aslında işletim sisteminin kalbidir, en basit anlatımla işletim sisteminin bilgisayarınızın donanımları ile yazılımı konuşturarak size grafik arayüzlü pencereler sunmasıdır. Çekirdeğin yavaş hatalarla dolu olması tüm işletim sisteminin yavaş çalışması ve hatalara sahip olması demektir. Bu da sistem kilitlenmeleri, mavi ekranlar olarak karşımıza çıkmaktadır.Çekirdek ne kadar mükemmel ise işletim sistemi o kadar stabil ve sağlıklı çalışacaktır. Linux çekirdeği Linus Torvalds tarafından geliştirilmiştir ve günümüzde geliştirilmeye devam etmektedir. Açık kaynak kodlu ve gelişimi gönüllü kişilerce yürütülmektedir, çok kullanıcılı ve çok görevlidir. Açık kaynaklı olduğu için güvenilir ölçeklenebilir, farklı mimariler ve donanımlarda çalışabilmektedir.Linux çekirdeği gelişimi ve süreçleri için http://www.kernel.org ziyaret edebilirsiniz.

Linux komut satırı ile kullanılır, siyah ekranlardan ibarettir, grafik arayüzü yoktur… :)

Tamamen yanlış bir kanıdır. Linux komut satırı ile kullanılabileceği gibi gelişmiş grafik arayüzünden de kullanılabilmektedir. Komut satırının var oluşu bunu kullanmak zorunda olduğunuz anlamına gelmemektedir. Evet bazı bilgisayar guruları komut satırının grafik arayüzüne göre çok daha hızlı işlem yapılabildiğini bilmekte ve birçoğu tercih etmekte ve kullanmaktadırlar. Günümüz Linux dağıtımlarının büyük çoğunluğu grafik arayüzüyle gelmekte ve grafik arayüzü ile kurulumları sağlanmaktadır. Üstelik Linux üzerinde farklı masa üstleri kullanma şansınız bulunmaktadır. Örneğin bir Linux dağıtımı ön tanımlı olarak Gnome masaüstü ortamıyla  gelebileceği gibi kullanıcı isterse kurulumu (veya sonradan) KDE masaüstünü kullanabilmektedir. Aslında bu tür bir düşünceye sebep olan en önemli etken işletim sistemlerinin gelişmeye başladığı ilk yıllarında terminal ekranlı, siyah veya yeşil komut satırlarından ibaret oluşudur. Elbette bir zamanlar Linux’da MS-DOS veya AIX gibi siyah ekranlar üzerinde çalışıyordu ancak yıllar geçtikçe grafik arayüzü gelişti ve görselliği yüksek, kullanıcı dostu bir yapıya kavuştu. Günümüzde Linux dağıtımlarında kullanılan Compiz Fusion pencere yöneticisi gibi örnekler Linux’un masaüstü görsellinde ne kadar güçlü olabileceğini göstermektedir.(Linux masaüstleri için youtube’a göz atmanızı tavsiye ederim ). 

Linux bilgisayar programcıları ve guruları içindir, ev ve ofis kullanıcıları için pek uygun değildir…

Bir çok kullanıcının arkadaşına veya bir tanıdığına sorduğu “Acaba Linux nasıl bir şey? ben kullanabilir miyim?” şeklindeki soruya genelde verilen yanıt “sen kullanamazsın Linux daha çok programcılar, hacker’lar filan kullanıyor” şeklinde olmaktadır. Çoğu insanın kulaktan dolma bilgileri doğru kabul ederek ve araştırma ihtiyacı hissetmeden yargıya varması ile sonuçlanmaktadır. Bazı forumlarda yazılanlara, gerek sohbet odalarında gerekse gerçek hayatta karşılaşılan fikir alışverişlerinde gerçekten komik ancak yanlış bilgiler aktarılmaktadır. Linux’un kurulumu ve kullanımının zor olduğu, kimse tarafından kullanılmadığı, kodlar ve siyah ekranlardan ibaret olduğu ve çok fazla uygulama olmadığı, alışkanlıklarımızdan vazgeçmenin zor olacağı üzerine bir çok yanlış bilgi aktarımı yapılmaktadır. Tıpkı diğer işletim sistemlerinde olduğu gibi Linux üzerinden internete bağlanır, sohbet edebilir, müziklerinizi dinleyebilir, film izleyebilir, yazıcıdan çıktınızı alabilir, tarayıcıdan belgelerinizi tarayabilir aynı zamanda oyunlar oynayabilir, kelime işlemci ile yazılarınızı yazabilir, çizim uygulamaları ile grafik oluşturabilir, fotoğraflarınızın üzerinde oynamalar gerçekleştirebilirsiniz. Üstelik bunları yapmak için programcı veya bilgisayar gurusu olmanıza gerek yoktur. Sevgili eşim ve annem Linux kullanabiliyorlarsa bilgisayarı gündelik işlerinde kullanan herkesin Linux’u rahatlıkla kullanabileceğini düşünüyor ve herkesin Linux ile tanışması gerektiğine inanıyorum.

Linux’da çok fazla program yoktur…

Bir bilgisayar kullanıcısının ihtiyacı olan programları kısaca belirlemeye çalışalım. Ofis paketi, internet tarayıcısı, sohbet uygulaması, müzik ve video oynatıcı, CD/DVD yazıcı, grafik editörü, fotoğraf düzenleme uygulamaları, küçük oyunlar, yazılımcılar için programlama IDE’leri, belki web tasarım için ftp gibi araçlar…vs . Elbette internetten indirdiğiniz ve kullanmakta olduğunuz başka amaçlar için olan yazılımlar… Yani kabaca işletim sisteminize kurulu toplam 20-30 adet uygulama kullanıyorsunuz. Hadi biz buna 50 diyelim. Linux dünyasına göz attığınız zaman uygulama zenginliğini görünce gözlerinize inanamayacaksınız. Örneğin Debian uygulama deposunda 18.000’e yakın paket bulunmaktadır. Tabi bunların hepsi uygulama demek değildir ancak Linux dünyasında bir amaç için onlarca farklı uygulama bulabilir bunları indirip kurabilirsiniz. Üstelik bi çoğu GPL lisanlı olduğundan özgürce dağıtıp kullanabilirsiniz. Örneğin bir anda aklıma gelenleri sayacak olursam web tarayıcısı olarak Firefox, Chrome, Opera veya Konqueror tercih edebilirsiniz, anında mesajlaşma uygulamaları için Kopete, Pidgin, Amsn, SkypeMercury, Empathy, CD/DVD yazma uygulaması olarak Brasero veya K3b kurabilirsiniz, Müzik çalıcısı olarak Amarok, Exaile, Rhytmbox, Gnome MPlayer, Kaffeine, VLC ile müziklerinizi dinleyebilirsiniz. Ayrıca ses dosyalarını, video dosyalarını kesmek biçmek için uygulamalar, internet radyolarını dinlemek ve kaydetmek için programlar,DVD’lerinizi diske kaydetmek için yazılımlar,  3D modelleme için Blander uygulaması, Grafik düzenlemek için GIMP uygulaması ve aklıma şu anda gelmeyen onlarca hatta yüzlerce uygulamayı bir kaç tık ile seçip kurabilir kullanmaya başlayabilirsiniz. Siz bu kadar bol uygulamayı başka hangi işletim sisteminde legal olarak kullanabiliyorsunuz?

Linux yaygın değil, kimse kullanmıyor…

Kesinlikle yanlış. Dünya üzerindeki web sunucularının çok büyük çoğunluğu Linux ve GNU uygulamaları altyapısı üzerinde hizmet vermektedir. Nedeni ise çok basit Linux modülerdir ve güvenlidir. Tabi ki tek kullanım alanı web sunucuları değildir, her geçen gün bilgisayar kullanıcıları Linux ile tanışmakta ve onun avantajlarını görerek evlerinde ve kişisel bilgisayarlarında Linux kullanmaya başlamaktadırlar. Dünya üzerinde bir çok firma, kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler hükümetler ve devletler sistemlerini Linux’a geçirmektedir. Linux daha ekonomik, sağlam ve güvenlidir. Ticari işletim sistemlerinin aksine topluluk yapısında geliştirildiği ve yaşatıldığı için ekonomik olanaksızlıklardan veya yaptırımlardan etkilenmez. İşletim sisteminizin sahibi şirketin ekonomik olarak batması ve dünya üzerinden silinmesi durumunda işletim sisteminizi kim geliştirip size yenisini/devamını sağlayacak?

Linux’un teknik desteği yoktur…

Tabi ki vardır. Linux dünyasında bedeli karşılığı veya bedelsiz olarak destek almanız mümkündür. Bedelsiz olarak Internet üzerinden ulaşabileceğiniz bir çok topluluktan 7/24 destek alabilirsiniz. Bu topluluklarda Linux’a gönül vermiş insanlar birbirlerine yardım etmek için karşılıksız olarak çalışmaktadırlar. Ülkemizde de özellikle Pardus gibi dağıtımların forum ve sohbet odalarında teknik yardımlaşmalar ve paylaşmalar gerçekleşmektedir. Bedelli olarak yardım için   Red Hat ve Canonical gibi büyük firmalar (veya daha küçük ölçekli lokal firmalar) profesyonel olarak hizmet vermekte, tıpkı Microsoft’un bedeli karşılığında verdiği destek gibi aylık veya yıllık anlaşmalar ile destek alınabilmektedir.

Linux bakımı zor bir işletim sistemidir…

Diğer işletim sistemlerinin aksine Linux son derece sağlam ve güvenilir bir işletim sistemidir. Topluluğu tarafından uygulama ve güvenlik güncellemeleri neredeyse gün bazında gerçekleşebilmektedir. Bu da her daim daha güncel ve daha güvenli bir işletim sistemi kullanılması demektir. Virüs, truva atı, worm’lar gibi dertleri yoktur, sistem çakılmaları, mavi ekranlar ve sistem donmaları çok daha azdır. Diğer işletim sistemlerinde olduğu gibi 3-5 ayda bir yeniden formatlamak zorunda kalmazsınız. Bir kere kurarsınız yıllarca kullanabilirsiniz. Çoğu Linux tabanlı sunucuların yılda sadece 1-2 defa (donanımsal veya elektrik problemleri yüzünden ) yeniden başlatılması gerektiği bilinen efsanevi bir gerçektir.

Linux’da oyun yoktur…

Linux’da oyun tabi ki vardır. Linux için yazılmış ticari oyunları sisteminize yükleyerek oynayabilirsiniz. Bunlar ufak tefek oyunlar olabileceği gibi Urban Terror Doom, Quake 3, ve Quake 4, Heroes of Might and Magic 3, Civilization 3, Soldier of Fortune, Tribes 2 gibi örnekler de bulunmaktadır. Diğer işletim sistemleri için yazılmış oyunları Linux üzerinde çalıştıramayacağınızı (veya wine gibi uygulamalarla dolaylı olarak çalıştırabileceğinizi) bilmeniz gerekmektedir. Linux’da neden oyun yok sorusunu Linux işletim sistemi dünyasına değil, oyun üreticilerine sormamız gerekmektedir.Neden diğer platformlar için ürettiğiniz oyunları Linux için de yazmıyorsunuz?

Bilgisayarın bir çok donanımı Linux ile uyumlu değildir, düzgün çalışmaz…

Evet yıllar önce durum böyleydi ancak son yıllarda artık böyle bir durum kalmadı. Günümüz Linux dağıtımlarını sisteminize yüklediğinizde tüm donanımınızı otomatik olarak tanır ve uygun sürücüleri yüklemektedir. Tabi ki bazı yazıcı , tarayıcı, kablosuz aygıtları tanımada sorunları olabilmektedir ancak her geçen gün yeni çıkan donanımlara verilen destek artmakta ve sorunlar hızlıca giderilebilmektedir. Artık bir çok donanım üreticisi Linux’a destek vermekte, Linux sürücülerini yayımlamaktadır, bu da daha fazla donanımın sorunsuzca kullanılabilmesi anlamına gelmektedir.

Bu yazıya eklemeyi unuttuğumuz bir çok madde olabilir, şunu unutmamak gerekiyor ki Linux yaşayan bir işletim sistemidir ve diğer işletim sistemlerinden çok daha hızlı gelişmekte ve kullanıcılarına ulaşmaktadır. Linux’un gücü özgür ve bağımsız olmasından ve gücünü kullanıcılarından almasından ileri gelmektedir. Günümüz teknoloji dünyasında bilgisayar kullanıcılarının sadece bir işletim sistemine bağımlı kalıp seçeneksiz halde yaşaması üretkenliğiniz ve yaratıcılığının körelmesi anlamına gelmektedir. Bilgisayar kullanıcısı yeniliklere açık ve cesur olmalı, kulaktan dolma bilgileri dinlemek yerine araştırarak kendisi için en doğru ve güvenli olanı seçmelidir, seçeneğinin olduğunun farkına varmalıdır. Aksi takdirde sizin için bir sonraki yenilik ve gelişim ancak yeni bir bilgisayar aldığınızda beraberinde gelen sizin için başkası tarafından düşünülmüş yazılımlar olarak gerçekleşecektir.

Get Adobe Flash player