‘ Komut Satırı’ Kategorisi

Birazcık elini komut satırına bulaştırmış kullanıcıların en çok ihtiyacı olan şey aradığı dosyanın nerede olduğunu bulmaktır. Komut satırında en elimizin altında olan komutlar find ve locate komutlarıdır. Örneğin samba paylaşımlarını ayarlamak için kullanılan smb.conf dosyasının nerede olduğunu kolayca bulabilmek için find veya locate komutu ile hızlıca dosyanın hangi dizin altında olduğunu bulabiliriz. Sizin alışkanlığınız nedir bilemiyorum ancak find ve locate komutu aynı işlevi yerine getirse de locate komutunun find’dan daha hızlı çalıştığı bir gerçektir. devamını okumak için tıklayın…

Sistemimizde bulunan RAM (hafıza) kullanım durumunu gösterir.

Mem: yazan ilk satırda bize ;

  • Toplam (total) fiziksel hafızayı
  • Kullanılan (used) hafızayı
  • Kullanılmayan (free) hafızayı
  • Arabellek (buffer)
  • Ön bellek (cache)

bilgilerini vermektedir.

Arabellek (buffer) genel olarak sabit disk, klavye, yazıcı veya ağ gibi dış aygıtlar tarafından gönderilen veya alınan verinin geçici olarak tutulduğu hafıza bloğu anlamına gelmektedir.

İkinci satırda bulunan +/- Arabellek/Önbellek (buffers/cache) ise o anda sistem ön arabelleğine ayrılmış olan fiziksel hafızayı göstermektedir.

Üçüncü satırda bulunan Takas (swap) ise geçici alana ayrılmış hafızayı ve ne kadarının kullanımda olduğu veya kullanılabilir olduğunu göstermektedir.

free yazdığımızda gösterilen değerler öntanımlı olarak kilobyte cinsindendir.

diğer parametreler ;

-b (byte ölçüsünde gösterir)

-m (megabyte ölçüsünde gösterir)

-g (gigabyte ölçüsünde gösterir)

Linux komut satırı üzerinde dosya işlemleri için bir çok komut kullanabiliriz. Bunlar klasörler arası gezinme, dosya/klasör oluşturma, dosya/klasör silme , klasör içeriklerini listeleme gibi temel komutlardır. Bir çok kullanıcı grafik arayüzü olan dosya yöneticisi kullanmayı sevmekte veya tercih etmektedir ancak komut satırını kullanarak da işlemler hızlı ve kolay yapılabilmektedir. devamı için tıklayın…

uname (unix name) Unix ve Unix benzeri işletim sistemlerinde sistemin adını, yapısını ve işletim sistemi bilgilerini ve diğer ayrıntıları bildiren bir araçtır.

Örneğin ;

uname -a

komutunu verdiğimizde sistemimizle ilgili ayrıntıları dökecektir. devamı için tıklayın…

uptime komutu bize sistemimizin aktif çalışmakta olduğu zamanı ve mevcut durumu bildirir.

ekin@ekin-laptop:~$ uptime

16:39:40 up 2 days, 3:50, 2 users, load average: 0.63, 1.16, 1.13

komut çıktısını sırasıyla yorumlamak gerekirse ;

  • şu andaki saat bilgisi (16:39:40)
  • sistem durumu (up)
  • sistemin ne kadar süredir çalıştığı (2 gün, 3 saat 50 dakika)
  • kaç kullanıcı giriş yapmış (2 kullanıcı)
  • sistemin son 1, 5 ve 15 dakika öncesindeki yük denge ortalaması.

Linux komut satırından sistemimizde bulunan ağ kartına ip vermek veya otomatik ip alabilmek ve yapılandırabilmemiz için aşağıdaki komutları kullanabiliriz;

ifconfig -a
komutu sistemde bulunan Ağ donanım(lar)ı ile ilgili tüm bilgileri verir.

ifconfig eth1 inet 192.168.1.1

yazarak karta istenilen ip verilebilinir.

ifconfig eth0 up dynamic

diyerek dhcp sunucusundan (ip dağıtan bir modem/switch veya dhcp sunucusu var ise) otomatik ip alabiliriz.

route add -net 192.168.1.0 netmask 255.255.255.0 gw 192.168.1.1

diyerek ağ maskesi (netmask) ve ağ geçidini (gateway) de belirtebiliriz.

dhcpcd eth1

diyerek DHCP client deamon kullanılarak DHCP serverdan otomatik IP alınabilinir.

gateway’i bilmiyorsak, bulmak için;

route -n

komutu ile Gateway (ağ yolu) bulunabilinir.

Nmap (“Network Mapper”) açık kaynak kodlu ağ araştırma ve güvenlik için kullanılan güçlü bir araçtır. Birçok sistem ve ağ yöneticisi rutin ağ uygulamaları ve servis güncellemelerinin yönetilmesi gibi işlemler için kullanışlı bulmaktadırlar.

Nmap ağ üzerinde bulunan diğer istemcileri tespit edebilmek için ham IP paketleri kullanmaktadır. İstemcilerin işletim sistemi, üzerinde çalışan servisleri, ne tür bir firewall veya paket filtrelemesi kullandıklarını ve bunun gibi karakteristikleri uygulamalar ve versiyonları şeklinde listeleyebilmektedir.

Nmap büyük ağ yapılarında çalışabilmesi üzerine tasarlanmıştır ancak tek istemcili bir ağ üzerinde de çalışabilmektedir. Nmap tüm işletim sistemlerinde çalışabilmekte ve kurulum için Linux, Windows, and Mac OS X paketleri bulunmaktadır.

Klasik olarak kullanılan komut satırı versiyonundan başka gelişmiş grafik arayüzü olan Zenmap ile de kullanılabilmektedir.

Örnek olarak sistemimizi bağlı bulunduğu ağ üzerindeki bir sistemin bilgilerini sorgulamak için ;

nmap -A 192.168.1.6

komutu ile bu ip adresindeki sistemin tüm port ve ağ bilgilerini dökebiliriz.

Nmap’i kullanabilmeniz için nmap paketinin sisteminizde kurulu olması gerekmektedir.

who komutu bize o anda sisteme bağlı olan kullanıcıları listeler.

ekin@ekin-laptop:~$ who

ekin tty7 2011-01-21 13:40 (:0)

ekin pts/0 2011-01-23 16:05 (:0.0)

Whoami yani ben kimim komutu o anda sisteme giriş yapmış olduğunuz kullanıcının adını verir.

ekin@ekin-laptop:~$ whoami

ekin

Last komutu bize sisteme en son yapılan girişleri ve çıkışları, sistemin yeniden başlatılması gibi işlemleri kullanıcı adı , tarih ve saat belirterek listeler.

Top komutu bize sistem durumunu detaylı ve gerçek zamanlı olarak vermektedir.

Top komutu ile ;

  • Sisteme bağlı olan kullanıcı sayısını
  • Sistem yük dengesini
  • İşlemci kullanımını
  • İş süreçlerinin durumlarını (çalışan,uyuyan,durmuş,zombi süreçler)
  • Ram kullanımını
  • Swap alanı kullanımını
  • Sistemde çalışmakta olan süreçleri ve bunların ID bilgisi, işlemci ve RAM tüketimlerini, çalışma zamanlarını ve hangi kullanıcı tarafından çalıştırıldıklarını, önceliklerini…

gibi detaylı bilgiler sunmaktadır.

 

Top komutu ile sisteminizdeki süreçleri izleyebilir ;

K harfine basarak kill yani süreç öldürme işlemi yapabilirsiniz.Sürecin PID’ini girmeniz durumunda süreci öldürebilirsiniz. PID’i girdikten sonra süreci 9 ile öldürebilirsiniz.

R harfine basarak “renice” yani süreci iyileştirme işlemi yapabilirsiniz. Örneğin web tarayıcımız olan Firefox’un sistem kaynaklarını kullanımını ve önceliklerini arttırarak daha hızlı çalışmasını sağlayabiliriz. R harfine bastığınızda sizden iyileştireceğiniz sürecin PID’ini isteyecek ve sonrasında Nice değerini yani önceliğini belirtmenizi isteyecektir. Burada vereceğiniz değer maksimum -15 olabilmektedir. Tabi -15 değerini girebilmeniz için sistem yöneticisi haklarına sahip olmanız gerekecektir. Unutmadan yaptığınız bu süreç iyileştirmesi sadece bu oturumunuz için geçerli olacaktır.

 

Get Adobe Flash player